Kleje i uszczelniacze do połączeń gwintowych

W tej sekcji znajdziesz przede wszystkim jednoskładnikowe kleje anaerobowe (beztlenowe), które jednocześnie kleją i uszczelniają. Twardnieją dopiero bez dostępu powietrza, czyli po zamknięciu w szczelinie między dopasowanymi elementami metalowymi. Sprawdzają się przy montażu armatury gwintowej (nypli, muf, redukcji, adapterów, śrubunków, trójników i kolan), przy wkręcaniu końcówek złączy przemysłowych i szybkozłączek oraz przy montażu zaworów kulowych, grzybkowych i zwrotnych. Służą też do zabezpieczania śrub i mocowania elementów współosiowych.

Do elementów z tworzyw sztucznych i gumy potrzebne są inne produkty: nić uszczelniająca do gwintów, kleje cyjanoakrylowe, kleje konstrukcyjne i silikony. Uzupełniają je aktywatory i primery, które przyspieszają wiązanie lub umożliwiają klejenie trudnych powierzchni.

Produkty różnią się wytrzymałością i lepkością, więc należy dobrać klej do konkretnego zadania. Można je nakładać ręcznie, półautomatycznie lub automatycznie, zarówno przy pojedynczych naprawach, jak i w produkcji seryjnej.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze?

1. Rodzaj zadania. Inny klej służy do uszczelniania gwintów rurowych, inny do zabezpieczania śrub przed odkręceniem, a jeszcze inny do mocowania łożysk i tulei. Do armatury i złączy węży wybierz uszczelniacz do gwintów.
2. Wytrzymałość a demontaż. Złącza, zawory i przyłącza węży co jakiś czas się wymienia, dlatego zwykle najlepsza jest średnia wytrzymałość, która pozwala rozkręcić połączenie zwykłym narzędziem. Wysoką wytrzymałość wybieraj tylko do połączeń stałych. Takie połączenie rozbiera się zwykle po podgrzaniu.
3. Średnica gwintu i lepkość. Do małych gwintów i drobnej armatury wybierz klej o niskiej lepkości, który dobrze wnika w szczeliny. Do dużych średnic, gwintów rurowych powyżej ok. 1" i większych luzów potrzebny jest klej gęstszy, który wypełni szczelinę i nie spłynie.

4. Materiał elementów. To od materiału zależy, czy klej w ogóle zadziała i jak szybko zwiąże!

   • Metale aktywne (stal, żeliwo, mosiądz, miedź, brąz) utwardzają klej anaerobowy szybko. Aktywator nie jest potrzebny.
   • Metale pasywne (stal nierdzewna, np. AISI 316, aluminium, powierzchnie ocynkowane, chromowane i anodowane) utwardzają klej wolniej. Wybierz uszczelniacz przeznaczony do materiałów pasywnych, np. WEICONLOCK AN 305-77, albo użyj aktywatora.
   • Tworzywa sztuczne i gumy nie utwardzają klejów anaerobowych. Niektóre tworzywa mogą też pękać pod ich wpływem. Do takich materiałów stosuje się środki o innej charakterystyce
     • Gwinty z tworzyw (PP, PE, PA, PVC) i połączenia tworzywo–metal: nić uszczelniająca do gwintów lub uszczelniacz silikonowy
     • PA (poliamid, nylon), ABS, PVC, PC: klej cyjanoakrylowy lub klej konstrukcyjny metakrylowy (MMA)
     • PP i PE (tworzywa trudno klejące się): klej cyjanoakrylowy z primerem albo specjalny klej konstrukcyjny
     • Kauczuki i gumy (NBR, EPDM, SBR): elastyczny klej cyjanoakrylowy

   Zawsze sprawdź w opisie produktu, czy jest przeznaczony do danego materiału. Uszczelek złączy z gumy (NBR, EPDM) nie wolno kleić ani pokrywać klejem.

5. Aktywatory i primery.
   • Aktywator do klejów anaerobowych (np. WEICONLOCK Aktywator F) przyspiesza wiązanie na metalach pasywnych, w niskiej temperaturze i przy większych luzach. Pamiętaj, że może nieco obniżyć wytrzymałość końcową.
   • Aktywator do klejów cyjanoakrylowych (np. WEICON CA-Activator) pozwala utwardzić klej natychmiast, także przy grubszej warstwie i na porowatych powierzchniach.
   • Primer do poliolefin (np. WEICON Polyolefin Primer) przygotowuje powierzchnię PP, PE i PTFE, dzięki czemu klej cyjanoakrylowy może się z nią trwale związać.
6. Medium w instalacji.
   • Woda pitna i żywność: wymagany jest klej z atestem do kontaktu z wodą pitną lub żywnością.
   • Gazy techniczne, propan, acetylen: wybierz klej dopuszczony do instalacji gazowych.
   • Tlen: używaj wyłącznie kleju z dopuszczeniem do tlenu (np. BAM). Zwykły klej w instalacji tlenowej grozi zapłonem.
   • Paliwa, oleje i chemikalia: sprawdź w karcie technicznej kleju jego odporność na dane medium.
7. Temperatura pracy. Do gorącej wody i pary wybierz wersję wysokotemperaturową. Standardowe kleje anaerobowe pracują zwykle do ok. 150°C, a odmiany specjalne nawet powyżej 200°C. Kleje do tworzyw mają zwykle niższy zakres temperatur. Zawsze porównaj temperaturę medium z wartościami z karty technicznej.
8. Ciśnienie i drgania. W instalacjach hydraulicznych, pneumatycznych i na liniach pod wysokim ciśnieniem sprawdź, jakie ciśnienie wytrzymuje uszczelnione połączenie. Przy drganiach, np. na pompach, sprężarkach i wózkach z wężami, wybierz klej, który zabezpiecza też przed samoczynnym odkręceniem.
9. Rodzaj gwintu. Kleje anaerobowe najlepiej uszczelniają gwinty stożkowe i stożkowo-walcowe. Przy gwintach walcowych z uszczelką płaską lub pierścieniem (np. w śrubunkach) klej może jedynie zabezpieczać gwint, a szczelność zapewnia uszczelka.
10. Czas utwardzania. Jeśli instalację trzeba szybko uruchomić, wybierz klej szybkowiążący albo użyj aktywatora. Pełną wytrzymałość kleje anaerobowe osiągają zwykle po kilku do kilkudziesięciu godzin. W niskiej temperaturze ten czas się wydłuża.

Wskazówka: przed klejeniem oczyść i odtłuść gwinty. Klej nakładaj na gwint zewnętrzny, w pełnym obwodzie i na kilku zwojach. Kleju nie stosuje się na powierzchniach roboczych szybkozłączek ani na uszczelkach złączy (Camlock, Storz, Guillemin, GEKA). Klej służy tylko do gwintowanych końcówek i przyłączy.