Od 1 stycznia 2027 r. wyroby do kontaktu z wodą pitną będą w Polsce dopuszczane na nowych, wspólnych dla całej UE zasadach. Zamiast krajowego atestu higienicznego PZH potrzebny będzie certyfikat notyfikowanej jednostki i jednolite oznakowanie. Wprowadza to ustawa z 13 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 605), która wdraża dyrektywę (UE) 2020/2184.
W artykule „Transport wody pitnej” opisaliśmy dyrektywę, normy badań migracji i niemieckie wytyczne KTW-BWGL. Pisaliśmy wtedy, że sprzęt z dopuszczeniem KTW pozwala rozłożyć wymianę wyposażenia w czasie. Teraz znamy już polską ustawę i konkretne daty. Ten tekst wyjaśnia, co się zmienia dla węży, złączy i armatury do wody pitnej i jak dobrać zestaw, który spełni nowe wymagania.
Dyrektywa (UE) 2020/2184 - co zmienia dla materiałów
Dyrektywa obowiązuje od 12 stycznia 2021 r. W art. 11 po raz pierwszy wprowadza wspólne dla całej UE wymagania higieniczne dla materiałów i wyrobów mających kontakt z wodą pitną. Wcześniej każdy kraj miał własny system: w Polsce atest PZH, w Niemczech KTW-BWGL i DVGW, w Wielkiej Brytanii WRAS, we Francji ACS, w Holandii KIWA.
Szczegóły Komisja Europejska określiła w sześciu aktach z 23 stycznia 2024 r., opublikowanych 23 kwietnia 2024 r.:
| Akt | Czego dotyczy |
|---|---|
| Decyzja wykonawcza 2024/365 | metody badania i zatwierdzania substancji wyjściowych |
| Decyzja wykonawcza 2024/367 | europejskie listy pozytywne: substancje dozwolone w tworzywach, elastomerach, metalach, materiałach cementowych |
| Decyzja wykonawcza 2024/368 | badania gotowych materiałów (migracja, zapach, smak, wzrost mikroorganizmów) |
| Rozporządzenie delegowane 2024/369 | wpisywanie i usuwanie substancji z list pozytywnych |
| Rozporządzenie delegowane 2024/370 | ocena zgodności wyrobów i jednostki notyfikowane |
| Rozporządzenie delegowane 2024/371 | jednolite oznakowanie wyrobów |
Dla użytkownika węża lub złącza oznacza to trzy rzeczy:
- Jedna lista substancji dla całej UE. Tworzywo węża, elastomer uszczelki czy stop mosiądzu muszą być zrobione wyłącznie ze składników z europejskiej listy pozytywnej.
- Jeden certyfikat zamiast kilku atestów. Wyrób oceniony przez jednostkę notyfikowaną w jednym kraju będzie mógł być sprzedawany w całej UE.
- Jednolite oznakowanie na wyrobie lub opakowaniu, po którym klient rozpozna wyrób dopuszczony do wody pitnej.
Dyrektywa zaostrza też limit ołowiu w wodzie z 10 do 5 µg/l (do 12 stycznia 2036 r.). Dlatego producenci armatury przechodzą na mosiądz bezołowiowy.
Ustawa z 13 marca 2026 r. - polskie wdrożenie
Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 605) została ogłoszona 6 maja 2026 r. i obowiązuje od 21 maja 2026 r. Wdraża dyrektywę 2020/2184 w całym łańcuchu dostaw wody: od ujęcia przez uzdatnianie i sieci aż po kran u odbiorcy, łącznie z wyrobami do kontaktu z wodą.
Najważniejsze przepisy dla wyrobów do kontaktu z wodą (nowy rozdział w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej):
- Wymagania (art. 37ao). Wyrób używany zgodnie z przeznaczeniem nie może szkodzić zdrowiu, pogarszać barwy, zapachu ani smaku wody, sprzyjać rozwojowi mikroorganizmów ani uwalniać zanieczyszczeń ponad konieczność. Odpowiada za to producent, importer lub upoważniony przedstawiciel.
- Certyfikat zamiast atestu (art. 37ap). Wprowadzić wyrób do obrotu można dopiero po ocenie zgodności potwierdzonej certyfikatem. Wydaje go notyfikowana jednostka certyfikująca akredytowana wg PN-EN ISO/IEC 17065 (w Polsce przez PCA albo jednostkę akredytacyjną innego kraju UE). Badania wykonuje laboratorium akredytowane wg PN-EN ISO/IEC 17025, metodami z decyzji 2024/368.
- Oznakowanie. Wyroby z certyfikatem znakuje się według rozporządzenia delegowanego 2024/371.
- Budowa i naprawy sieci (art. 37ar). Przy budowie, remoncie i usuwaniu awarii systemu ujmowania, magazynowania i dystrybucji wody wolno stosować wyłącznie wyroby z certyfikatem.
- Atest PZH zostaje tylko dla chemikaliów do uzdatniania wody i materiałów filtracyjnych. Wydaje go NIZP PZH - PIB na 5 lat.
- Instalacje w budynkach. Właściciele obiektów priorytetowych oceniają ryzyko wewnętrznej instalacji, w tym użytych w niej materiałów i ryzyko ołowiu.
Przepisy przejściowe dla wyrobów w dystrybucji wody (art. 14 ustawy):
| Termin | Co się dzieje |
|---|---|
| do 31.12.2026 | NIZP PZH - PIB wydaje atesty higieniczne na dotychczasowych zasadach |
| od 1.01.2027 | można składać wnioski o certyfikat wg nowych zasad |
| do wydania certyfikatu | przy budowie, remoncie i awariach sieci wolno stosować wyroby z ważnym atestem higienicznym |
| do 31.12.2032 | atesty ważne 31.12.2026 r. można przedłużać, ale nie dłużej niż do tej daty |
Atesty wydane wcześniej zachowują ważność na okres, na jaki je wydano. Od maja 2026 r. obowiązuje też nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748).
Węże „z atestem PZH” - co to znaczy po nowych przepisach
„Wąż PZH” to potoczna nazwa węża, który ma atest higieniczny Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH - PIB dopuszczający go do kontaktu z wodą pitną. Atest jest krajowy, wydawany dla konkretnego wyrobu i producenta, na określony czas i zakres stosowania (np. woda zimna lub ciepła).
Po wejściu w życie ustawy:
- Atest PZH nie traci ważności z dnia na dzień. Atesty wydane wcześniej są ważne na okres, na jaki je wydano. Do 31 grudnia 2026 r. PZH wydaje nowe na starych zasadach.
- Ostateczna granica to 31 grudnia 2032 r. Do tego dnia można przedłużać atesty ważne na koniec 2026 r. Potem wąż będzie potrzebował certyfikatu według zasad UE.
- „Atest PZH” przestanie być hasłem kluczowym. Od 2027 r. klient powinien pytać o certyfikat zgodności z art. 11 dyrektywy 2020/2184 i o jednolite oznakowanie UE, a nie o krajowy atest.
Co mówi strona PZH (stan na 12.11.2026 r.). Na pzh.gov.pl najnowszy komunikat o wyrobach do kontaktu z wodą pochodzi z 18 września 2024 r. („Ważne informacje dot. jednolitego systemu certyfikacji…”). Instytut pisze w nim, że:
- unijny system certyfikacji obowiązuje od 1 stycznia 2027 r.,
- ocena higieniczna w PZH jest w okresie przejściowym, a jej zasady będą się zmieniać,
- do czasu wdrożenia nowego systemu PZH nie udziela indywidualnych konsultacji w tej sprawie.
PZH jest członkiem europejskiej grupy roboczej przyszłych jednostek notyfikowanych (komunikat z 30.11.2023, spotkanie 22.02.2024).
KTW i inne europejskie dopuszczenia
Europejskie listy pozytywne powstały w dużej mierze na bazie niemieckiego systemu UBA (KTW-BWGL i lista metali), wypracowanego razem z Francją, Holandią i innymi krajami inicjatywy 4MS. Dlatego wyrób z aktualnym dopuszczeniem KTW-BWGL lub DVGW jest dziś najbliżej przyszłych wymagań UE. Nie zastępuje jednak certyfikatu według nowych przepisów.
| Dopuszczenie | Kraj | Co obejmuje | Znaczenie w nowym systemie |
|---|---|---|---|
| KTW-BWGL (UBA) | Niemcy | tworzywa i elastomery: migracja (EN 12873-1), zapach i smak (EN 1420), wzrost mikroorganizmów (EN 16421, dawniej DVGW W 270) | obowiązkowe od 21.03.2021; dla uszczelek elastomerowych; najbliższe listom UE |
| Lista metali UBA (Bewertungsgrundlage metallene Werkstoffe) | Niemcy | stopy dopuszczone do wody pitnej, np. mosiądz bezołowiowy CW508L-DW | od 11.01.2028 w Niemczech nowo montowane mogą być tylko wyroby bezołowiowe |
| DVGW (certyfikat z numerem rejestrowym, np. DW-…) | Niemcy | certyfikat gotowego wyrobu (wąż, złącze, zawór) z kontrolą produkcji; potwierdza KTW-BWGL i W 270 | dobra podstawa do certyfikacji UE, ale jej nie zastępuje |
| Atest higieniczny NIZP PZH - PIB | Polska | ocena higieniczna wyrobu; uznaje m.in. badania DVGW, KIWA, WRAS, ACS, NSF | ważny najdłużej do 31.12.2032 |
| ACS | Francja | Attestation de Conformité Sanitaire dla materiałów organicznych | system krajowy, wygasa wraz z wejściem certyfikacji UE |
| KIWA / ATA | Holandia | certyfikat higieniczny wyrobów (BRL-K) | j.w. |
| WRAS | Wielka Brytania | zgodność z przepisami wodnymi UK (BS 6920) | poza UE, nadal wymagany na rynku brytyjskim |
| NSF/ANSI 61 | USA | wpływ składników na zdrowie (bez smaku, zapachu, mikrobiologii) | nie jest dopuszczeniem w UE; tylko informacja dodatkowa |
KTW-BWGL w ogólnej nazwie obejmuje zarówno badanie materiału, jak i certyfikat wydany przez jednostkę akredytowaną (np. DVGW CERT) w systemie z inspekcją zakładu i corocznym nadzorem.
Węże do wody pitnej - propozycje z oferty
W kategorii Węże do wody pitnej - KTW-DVGW produkty opierają się na dopuszczeniach niemieckich (KTW, DVGW) lub brytyjskich (WRAS). Parametry poniżej są takie, jak deklarują karty produktów (Uwaga! parametry deklarowane przez dostawców mogą ulegać zmianom i aktualizacjom).
| Wąż | Materiał | Średnice wewn. | Ciśnienie robocze | Temperatura | Deklarowane dopuszczenia |
|---|---|---|---|---|---|
| TRICOFLEX Profiline Aqua Plus | PE, oplot poliestrowy, błękitna warstwa wewn. | 10, 13, 19, 25 mm | 16 bar | −15 do +60°C | KTW, system 1+, certyfikat KIWA-21-DW-10090-2; BWGL; UE 10/2011 |
| TRICOFLEX Profiline Aqua Plus Soft | PE, oplot poliestrowy | 13, 19, 25 mm | 16 bar | −15 do +60°C | KTW, system 1+, KIWA-21-DW-10091-2; BWGL; UE 10/2011 |
| TRICOFLEX Profiline Aqua Extra Soft | TPE, oplot poliestrowy, warstwa antybakteryjna | 19 mm | 10 bar | −15 do +60°C | KTW, system 1+, KIWA-21-DW-10092; BWGL; UE 10/2011 |
| HOZELOCK Profiline Aqua Plus | PE (wg opisu) | 13, 19, 25 mm | brak danych | −15 do +50°C | KTW grupa A, DVGW W 270 (raporty W-162795K-08-SI, K-231260-13-KO) |
| REHAU RAUAQUA | PE, 2 warstwy, wzmocnienie tekstylne | 12,8 i 19 mm | 20 bar | −20 do +65°C | KTW kat. A; DVGW W 270, W 549 (węże do czasowego transportu wody pitnej), W 319, W 291 |
| REHAU RAUAQUA Varioflex plus | PE, 2 warstwy, wzmocnienie tekstylne | 12,8, 19 i 25 mm | 10 bar | −20 do +65°C | DVGW, system 1+; WE 1935/2004; UE 10/2011; DVGW W 319, W 291 |
| AQUADUR - wąż płaskozwijany | PU, oplot poliestrowy | 25, 38, 52, 65, 76 mm | 17 bar | −20 do +70°C | DVGW W 270; BS 6920-1 (WRAS) |
| HILCOFLEX AQUA - wąż płaskozwijany | PU, oplot poliestrowy | 25, 38, 52, 76 mm | 16 bar | −20 do +75°C | KTW i DVGW |
| GEKA Caravan - gotowy zestaw | wąż PE + złącza GEKA plus | 13 mm, 5 m | 10 bar | −20 do +65°C | DVGW VP 550 |
Który wąż do czego:
- Kampery, food trucki, stoiska: RAUAQUA, RAUAQUA Varioflex plus, Profiline Aqua Plus albo gotowy zestaw GEKA Caravan.
- Festyny, imprezy, przyłącza tymczasowe: RAUAQUA (zgodność z DVGW W 549 dla węży do czasowego transportu wody pitnej), Profiline Aqua Plus.
- Duże przepływy, awarie sieci, zaopatrzenie statków: węże płaskozwijane AQUADUR (DVGW W 270, WRAS).
Wszystkie te węże mają dopuszczenia krajowe (niemieckie lub brytyjskie). Od 2027 r. warto prosić producentów o informację, kiedy uzyskają certyfikat według zasad UE.
Złącza GEKA do wody pitnej
GEKA (KARASTO) wprowadziło nowe złącza do wody pitnej z mosiądzu bezołowiowego CW508L-DW i niebieskie uszczelki EPDM zgodne z KTW-BWGL. Związane jest to z nowymi wymogami dla uszczelek i materiałów zgodnych z DWD, montowane mogą być tylko wyroby bezołowiowe. Niebieski kolor uszczelki to znak rozpoznawczy nowej wersji do wody pitnej.
| System | Do czego | Materiał / uszczelka | Ciśnienie, temperatura | Dopuszczenie |
|---|---|---|---|---|
| GEKA plus K (mosiądz) - złącza kłowe | sieci tymczasowe, imprezy, zwijadła, przemysł spożywczy | mosiądz bezołowiowy CW508L-DW, niebieska uszczelka EPDM 300 K | 40 bar; −5 do +100°C (uszczelka −10 do +85°C) | KTW-BWGL, DIN EN 16421, certyfikat DVGW DW-0310BT0218 |
| GEKA plus EK (stal nierdzewna) - złącza kłowe | woda pitna i woda technologiczna w przemyśle spożywczym, mycie | stal 1.4401 (AISI 316), uszczelka EPDM 300 K | 40 bar; −10 do +85°C | KTW-BWGL, DIN EN 16421, DW-0310BT0218 |
| GEKA plus Trinkwasser - system wtykowy | kampery, food trucki, stoiska, kuchnie plenerowe, mariny | nowe: CW508L-DW + niebieski EPDM (od 1.02.2026); w ofercie jeszcze CW617N | 0,5-12 bar; +4 do +60°C (wg kart produktów) | DVGW, certyfikat DW-0310CQ0490 |
Polecane elementy:
- Złącza kłowe K, bezołowiowe: z gwintem zewnętrznym (02.2209-02.2216, G 3/8″-G 1 1/2″), z gwintem wewnętrznym, z króćcem.
- Złącza nierdzewne EK: z króćcem (02.5101-02.5104, wąż 13-25 mm), z gwintem zewnętrznym, korek.
- Uszczelka: niebieska EPDM KTW-BWGL (04.5305) - pasuje do K, XK, EK i XLK. Zalecamy ją zamiast starszej NBR 300D (04.5205).
- System wtykowy (nowe numery bezołowiowe): szybkozłączka na wąż 1/2″ 46.1912.9 i 3/4″ 46.1914.9; z zaworem stop 46.1915.9 / 46.1917.9; wtyk z gwintem wewn. G 1/2″-G 1″ 46.1918.9-46.1920.9; wtyk z gwintem zewn. G 3/8″-G 3/4″ 46.1921.9-46.1923.9; korek 46.1924.9; łącznik 46.1925.9; zestaw uszczelek 46.1926.8; zestaw Caravan 5 m 46.1931.9 i 10 m 46.1933.9.
GEKA zaznacza, że system wtykowy trzeba łączyć z certyfikowanymi wężami do wody pitnej. Na liście zatwierdzonych przez producenta węży są m.in. REHAU Rauaqua i Varioflex plus oraz Hozelock Profiline Aqua Plus, które mamy w ofercie.
Jak dobrać zestaw zgodny z przepisami - lista kontrolna
- Każdy element musi mieć dopuszczenie: wąż, złącza, uszczelki i armatura. Jeden niecertyfikowany element psuje cały zestaw.
- Sprawdź dokument, nie tylko napis. Poproś o certyfikat z numerem (np. DVGW DW-…, KIWA-…-DW-…) lub ważny atest PZH z datą ważności i zakresem stosowania.
- Uszczelki: niebieskie EPDM z KTW-BWGL. Starsze uszczelki NBR wymień przy najbliższym serwisie.
- Mosiądz: wersje bezołowiowe (CW508L-DW). Unikaj złączy chromowanych i niklowanych w kontakcie z wodą oraz aluminium.
- Temperatura i ciśnienie. Węże do wody pitnej mają zwykle limit +50 do +75°C. System wtykowy GEKA działa do 12 bar, złącza kłowe do 40 bar.
- Krótko i czysto. Krótkie odcinki i małe przekroje skracają czas zalegania wody i ograniczają jej nagrzewanie. Nie kładź złączy w błocie. Po użyciu wypłucz, osusz i zamknij końcówki korkami.
- Planuj na 2027-2032. Wyroby z atestem można stosować przez okres przejściowy. Przy większych zakupach pytaj dostawcę o plan certyfikacji według zasad UE.
Źródła:
- Ustawa z 13 marca 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 605 - ISAP
- Przebieg procesu legislacyjnego, druk nr 2165 - Sejm
- Rozporządzenie MZ z 22 maja 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 748 - ISAP
- Dyrektywa (UE) 2020/2184 - EUR-Lex
- NIZP PZH - PIB: ważne informacje o jednolitym systemie certyfikacji (18.09.2024)
- GEKA (KARASTO), „GEKA plus Stecksystem Trinkwasser: Bleifrei und mit blauer EPDM-Dichtung”,
- Karty produktów intertech24.pl z kategorii węże do wody pitnej, GEKA plus K, GEKA plus EK, GEKA plus Trinkwasser
