Niskie temperatury stanowią poważne zagrożenie dla instalacji wodnych, szczególnie tych, których elementy znajdują się na zewnątrz budynków, w nieogrzewanych pomieszczeniach lub w miejscach narażonych na bezpośrednie działanie mrozu. Zamarzająca woda zwiększa swoją objętość o około 9%, co może prowadzić do uszkodzenia korpusu zaworu, rozszczelnienia połączeń, a nawet pęknięcia rur.
Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka takich awarii jest stosowanie zaworów odpornych na zamarzanie. Są to specjalne konstrukcje armatury, które w zależności od zastosowanego rozwiązania technicznego ograniczają ryzyko uszkodzeń spowodowanych powstawaniem lodu albo umożliwiają opróżnienie części instalacji narażonej na mróz.
W ofercie INTERTECH dostępne są zarówno mosiężne zawory czerpalne kulowe o konstrukcji odpornej na skutki zamarzania wody, jak i zewnętrzne zawory przeznaczone do montażu przez ścianę budynku. Wyjaśniamy, czym różnią się te rozwiązania, jak działają i na co zwrócić uwagę podczas ich doboru oraz montażu.
Problem zamarzania instalacji wodnych dotyczy przede wszystkim miejsc, w których temperatura otoczenia spada poniżej 0°C, a woda pozostaje wewnątrz przewodów, złączy lub korpusów zaworów.
Podczas przechodzenia w stan stały woda zwiększa swoją objętość o około 9%. Jeżeli znajduje się w zamkniętej przestrzeni i nie ma możliwości swobodnego rozszerzania się, powstające naprężenia mogą doprowadzić do uszkodzenia elementów instalacji.
Szczególnie narażone są:
Uszkodzenie nie zawsze jest widoczne natychmiast. Nieszczelność może ujawnić się dopiero po odwilży, kiedy lód znajdujący się wewnątrz instalacji zacznie się topić.
Określenie zawór odporny na zamarzanie nie oznacza jednego, uniwersalnego mechanizmu działania. W zależności od konstrukcji producent może zastosować rozwiązania ograniczające skutki powstawania lodu wewnątrz zaworu lub system pozwalający na usunięcie wody z części instalacji narażonej na ujemne temperatury.
Wśród armatury dostępnej w INTERTECH warto wyróżnić dwa rozwiązania:
Różnica pomiędzy tymi rozwiązaniami ma istotne znaczenie przy doborze zaworu do konkretnej instalacji.
Zawór czerpalny kulowy art. 48T4 jest wykonany z mosiądzu i wyposażony w aluminiową rączkę oraz króciec umożliwiający podłączenie węża. Należy do serii ERO-SFER i posiada specjalną kulę o konstrukcji przeciwdziałającej zamarzaniu oraz osadzaniu się kamienia.
W odróżnieniu od typowych zaworów kulowych zastosowano w nim rozwiązanie ograniczające ryzyko problemów związanych z powstawaniem lodu wewnątrz mechanizmu. Nie oznacza to jednak, że zawór automatycznie opróżnia podłączoną instalację z wody.
Najważniejsze parametry techniczne art. 48T4:
Zawór dostępny jest w następujących wariantach:
| Rozmiar gwintu | Średnica wewnętrzna węża | Numer artykułu INTERTECH |
|---|---|---|
| G 1/2" | 13 mm | RB48T4040000 |
| G 3/4" | 19 mm | RB48T4050000 |
| G 1" | 25 mm | RB48T4060000 |
Dzięki zastosowaniu króćca do węża zawór może być wykorzystywany w instalacjach gospodarczych, ogrodniczych oraz w wybranych zastosowaniach przemysłowych, w których transportowane są nieagresywne ciecze.
Ważne: specjalna konstrukcja kuli zwiększa przydatność zaworu w warunkach niskich temperatur, ale nie zabezpiecza automatycznie przewodu doprowadzającego wodę, podłączonego węża ani pozostałych elementów instalacji. Parametry temperaturowe produktu nie oznaczają również, że woda wewnątrz zaworu nie może zamarznąć.
Innym rozwiązaniem jest zewnętrzny zawór odporny na zamarzanie FROZEN, art. 4800. Jest to kompletny zestaw przeznaczony do montażu przez ścianę budynku.
W tej konstrukcji mechanizm odcinający dopływ wody znajduje się po wewnętrznej stronie ściany, w miejscu zabezpieczonym przed zamarzaniem. Użytkownik obsługuje zawór za pomocą rączki umieszczonej na zewnątrz budynku.
Po zamknięciu dopływu specjalny system opróżniania umożliwia usunięcie wody z zewnętrznego odcinka zaworu. Dzięki temu ograniczone zostaje ryzyko powstawania lodu w części narażonej na bezpośrednie działanie ujemnych temperatur.
Zawór FROZEN art. 4800 występuje w rozmiarach nominalnych 1/2" (DN 15) oraz 3/4" (DN 20). Ciśnienie nominalne wynosi PN 10, a deklarowany zakres temperatur pracy to od -20°C do +90°C.
W ofercie dostępny jest również FROZEN art. 4801, stanowiący krótką wersję zewnętrzną zaworu. Sposób montażu i zastosowanie tego wariantu należy rozpatrywać oddzielnie od kompletnego zestawu art. 4800.
Uwaga: prawidłowe działanie systemu opróżniania zależy od montażu zgodnego z instrukcją producenta, zapewnienia odpływu pozostałej wody i umieszczenia mechanizmu odcinającego w części instalacji zabezpieczonej przed mrozem. Zawór nie chroni przewodów, które mogą zamarzać przed miejscem odcięcia dopływu.
Obydwa rozwiązania mają za zadanie ograniczać ryzyko problemów związanych z niskimi temperaturami, ale różnią się konstrukcją oraz sposobem działania.
| Cecha | ERO-SFER art. 48T4 | FROZEN art. 4800 |
|---|---|---|
| Rodzaj zaworu | Kulowy czerpalny | Zewnętrzny, do montażu przez ścianę |
| Ochrona przed skutkami mrozu | Specjalna konstrukcja kuli | Odcięcie wody po stronie wewnętrznej i opróżnianie części zewnętrznej |
| Automatyczne opróżnianie części zewnętrznej | Nie jest deklarowane | Tak, przy prawidłowym montażu |
| Dostępne rozmiary | G 1/2", G 3/4", G 1" | 1/2", 3/4" |
| Przykładowe zastosowanie | Punkt poboru nieagresywnej cieczy, w którym potrzebny jest zawór kulowy o specjalnej konstrukcji | Zewnętrzny punkt poboru wody w budynku z zabezpieczoną przed mrozem częścią wewnętrzną |
Jeżeli instalacja umożliwia montaż zaworu przez ścianę ogrzewanego budynku, a punkt poboru wody ma być wykorzystywany również zimą, warto rozważyć konstrukcję FROZEN. W przypadku instalacji wymagających tradycyjnego zaworu czerpalnego z króćcem do węża rozwiązaniem może być art. 48T4.
Należy jednak pamiętać, że sam wybór zaworu nie zastępuje analizy przebiegu całej instalacji oraz warunków, w jakich będzie eksploatowana.
Nawet zawór o specjalnej konstrukcji nie zapewni odpowiedniej ochrony, jeżeli zostanie nieprawidłowo zamontowany lub w instalacji pozostanie woda bez możliwości odpływu.
Przy planowaniu montażu należy zwrócić uwagę na następujące kwestie:
W przypadku instalacji wykorzystywanych do wody pitnej trzeba dodatkowo zweryfikować odpowiednie dopuszczenia materiałowe i wymagania dotyczące ochrony przed przepływem zwrotnym. Sama obecność zaworu zwrotnego nie przesądza o zgodności całego punktu poboru wody z wymaganiami sanitarnymi.
Nie zawsze. Zawór odporny na zamarzanie jest elementem ochrony instalacji, ale nie eliminuje wszystkich zagrożeń wynikających z działania niskich temperatur.
W instalacjach sezonowych, szczególnie ogrodniczych, nadal zaleca się odcięcie dopływu wody oraz opróżnienie przewodów i urządzeń, które nie będą użytkowane zimą. Dotyczy to również węży ogrodowych, rozdzielaczy, złączy i elementów systemów nawadniania.
Warto również pamiętać, że temperatura pracy podawana w karcie technicznej zaworu określa dopuszczalny zakres eksploatacji produktu w warunkach przewidzianych przez producenta. Nie oznacza automatycznie, że medium znajdujące się wewnątrz zaworu pozostanie płynne przy ujemnej temperaturze otoczenia.
W przypadku instalacji działających przez cały rok konieczne może być zastosowanie dodatkowych rozwiązań, takich jak izolacja termiczna przewodów, ich odpowiednie prowadzenie czy zabezpieczenie aktywnych odcinków przed zamarzaniem.
W ofercie INTERTECH dostępna jest armatura do zastosowań gospodarczych, ogrodniczych i przemysłowych, w tym zawory kulowe, zawory czerpalne oraz specjalistyczne konstrukcje ograniczające ryzyko uszkodzeń spowodowanych zamarzaniem wody.
Osoby poszukujące odpowiednich produktów zachęcamy do zapoznania się z:
Przy doborze zaworów do konkretnej instalacji należy uwzględnić nie tylko rozmiar przyłączy, ale również warunki eksploatacji, sposób montażu, ciśnienie pracy i rodzaj przesyłanego medium. W przypadku wątpliwości zachęcamy do kontaktu z INTERTECH - pomożemy dobrać odpowiednią armaturę oraz kompatybilne węże i złącza.
Zawór odporny na zamarzanie to element armatury o konstrukcji ograniczającej ryzyko uszkodzeń związanych z zamarzaniem wody. Może wykorzystywać specjalne rozwiązania wewnętrzne, takie jak odpowiednia konstrukcja kuli, albo system pozwalający na opróżnienie części zaworu narażonej na działanie mrozu.
W przypadku zewnętrznego zaworu FROZEN art. 4800 mechanizm odcinający wodę znajduje się po wewnętrznej stronie ściany. Po zamknięciu przepływu system opróżniania umożliwia odprowadzenie wody z części zewnętrznej. Dzięki temu ograniczone zostaje ryzyko uszkodzenia zaworu przez lód, pod warunkiem prawidłowego montażu.
Tak, jeżeli jego konstrukcja i sposób montażu są przeznaczone do takich warunków. Przykładowo FROZEN art. 4800 został zaprojektowany z myślą o zewnętrznych punktach poboru wody. Należy jednak zapewnić ochronę mechanizmu odcinającego przed mrozem oraz prawidłowe opróżnianie części zewnętrznej.
Nie jest to funkcja deklarowana dla art. 48T4. Zawór posiada specjalną konstrukcję kuli przeciwdziałającą problemom związanym z lodem i osadami z kamienia. Nie należy utożsamiać tego rozwiązania z systemem automatycznego opróżniania stosowanym w zaworze FROZEN art. 4800.
Nie jest to zalecane, jeżeli w wężu może pozostać woda. Zamarznięcie medium może doprowadzić do uszkodzenia węża, złączy i elementów armatury. W przypadku kranów z systemem opróżniania podłączony wąż może dodatkowo utrudniać prawidłowe odprowadzenie wody.
FROZEN art. 4800 jest kompletnym zestawem przeznaczonym do montażu przez ścianę budynku. Art. 4801 to krótka wersja zewnętrzna, o odmiennej konstrukcji montażowej. Przed doborem należy sprawdzić konfigurację instalacji oraz dokumentację techniczną wybranego wariantu.
Zawór czerpalny kulowy art. 48T4 dostępny jest z gwintami zewnętrznymi G 1/2", G 3/4" oraz G 1". Kompletny zawór zewnętrzny FROZEN art. 4800 występuje w rozmiarach nominalnych 1/2" i 3/4". Rozmiar przyłącza należy dobierać na podstawie dokumentacji technicznej oraz parametrów instalacji.
Nie. Zawór o konstrukcji odpornej na skutki zamarzania chroni przede wszystkim te elementy, dla których został zaprojektowany. Pozostałe odcinki przewodów, złącza i urządzenia nadal wymagają odpowiedniego zabezpieczenia przed niskimi temperaturami.